Eigenlijk

Als je er geen erg in hebt, is er eigenlijk geen probleem. Maar als je goed naar het woordje eigenlijk luistert, dan valt er wel wat over te zeggen. Het woordje eigenlijk is een bijzonder woord in onze Nederlandse taal. Het behoort tot de zogenaamde modale bijwoorden. Dat wil zeggen dat in zo’n woord een mening of een oordeel verborgen zit. Je ziet dit bijvoorbeeld in de volgende zin: eigenlijk moet je met de fiets gaan. Het bijzondere van het woordje eigenlijk is ook dat het vaak zonder problemen kan worden weggelaten. Je kunt bijvoorbeeld schrijven: we moeten hier eigenlijk mee doorgaan. Als je in deze zin het woord eigenlijk zou weghalen, merk je dat de zin nog steeds goed loopt en zelfs krachtiger wordt. Vaak schrijf je of zeg je eigenlijk, maar je kunt het dus gemakkelijk schrappen.

Bekentenis

Maar er is meer. Als je goed naar een zin met eigenlijk luistert, dan valt op dat eigenlijk vaak een bekentenis is; een zekere erkenning van wat nodig is, maar wat op dat moment niet het geval is. Als je schrijft: eigenlijk moeten we gezonder gaan eten, dan zit daar de bekentenis in opgesloten dat je nu ongezond eet. Eigenlijk bevat dan een nederlaag, een capitulatie of een gewonnen geven. Je proeft hierin ook iets van een schuldgevoel. Je hoort het ook in deze zin: eigenlijk zou ik dichter bij God moeten leven.

Eigenlijk in de Bijbel

Stel je eens voor dat het woord eigenlijk in onze Bijbel zou staan. Wat zou Bijbellezen dan moeilijk zijn en wat zou dat leiden tot misvattingen, wantrouwen en verwarring. Wat zouden de brieven van Paulus aan kracht verliezen als hij het woord eigenlijk had gebruikt. Daarom ben ik zo dankbaar dat eigenlijk niet in de Bijbel voorkomt.